Głównym zadaniem fundamentów budynku jest bezpieczne przenoszenie ciężaru budynku i wszystkich jego obciążeń na grunt znajdujący się pod bu­dynkiem. Aby spełnić to zadanie, fundamenty budynku muszą być odpo­wiednio sztywne, wytrzymałe i trwałe oraz powinny mieć takie wymiary i kształt, aby nacisk wywierany przez nie na grunt był możliwie równo­mierny i nie większy od nacisku dopuszczalnego dla danego rodzaju gruntu. Materiały, z których wykonuje się fundamenty budynku, muszą być mało nasiąkliwe i odporne na działanie wilgoci, a zaprawy i betony muszą wiązać i twardnieć bez dostępu powietrza.W zależności od rodzaju gruntu budowlanego oraz charakteru budynku sta­wianego na tym gruncie rozróżnia się dwa rodzaje fundamentów: a) funda­menty płytkie, zwane również fundamentami płaskimi, wykonywane w po­staci ław, stóp, słupów i płyt, b) fundamenty głębokie w postaci pali, studni, skrzyń i kesonów. Opracowanie niniejsze dotyczy wyłącznie fundamentów płytkich. Fundamenty ławowe. Fundamenty ławowe, zwane również ławami funda­mentowymi, wykonuje się pod ściany lub pod gęsto rozmieszczone rzędy słu­pów. Pod względem wykonania rozróżnia się dwie odmiany fundamentów ławowych: murowane i betonowe lub żelbetowe. W zależności od ciężaru budynku i wielkości dopuszczalnego nacisku na grunt, fundament ławowy ma na całej swojej wysokości szerokość równą grubości ściany (lub nieco większą) albo szerokość zwiększającą się ku pod­stawie Poszerzenie fundamentu wykonuje się najczęściej w postaci odsadzek dwustronnych lub rzadziej odsadzek jednostronnych Jeśli wykonujemy fundament z betonu, to wysokość odsadzek jest zwykle równa ich szerokości (W przypadku fundamentu ławowe­go murowaneo wysokość odsadzek zależy od zaprawy stosowanej do murowania fundamentu. Przy zastosowaniu zaprawy cementowej lub cemento-wo-wapiennej wysokość odsadzek powinna być dwa razy większa od ich szerokości, a przy zastosowaniu zaprawy wapiennej trzy razy większa Jeśli szerokość podstawy fundamentu ławowego musi być znaczna i ze względu na duże zużycie betonu nie opłaca się dochodzić do tej szerokości odsadzkami, wówczas zamiast ław betonowych wykonuje się ławy żelbeto­we (rys. 8-30). Zbrojenie takiej ławy składa się z prętów głównych usytuo­wanych w poprzek ławy i prętów rozdzielczych ułożonych w podłużnym kie­runku na prętach głównych.Jeśli spód fundamentu ławowego pod różnymi częściami budynku (np. częścią podpiwniczoną i niepodpiwniczoną) leży na różnych głębokościach, to przejście z jednej głębokości do drugiej wykonuje się uskokami w sposób pokazany na rys. .Aby zaoszczędzić na materiale potrzebnym do wykonania fundamentu ła­wowego, część dolną fundamentu wykonuje się czasem w postaci dobrze ubitej ławy piaskowej lub żwirowej, a część pozostałą górną w postaci ławy murowanej lub betonowej Fundament taki opłaca się wykonywać wówczas, gdy blisko miejsca budowy znajduje się tani piasek lub żwir.Fundamenty stopowe. Fundamenty stopowe, zwane również stopami funda­mentowymi, wykonuje się pod słupy murowane, betonowe i żelbetowe. W zależności od konstrukcji słupa, jego obciążenia i dopuszczalnego nacisku na grunt wykonuje się stopy żelbetowe, betonowe, murowane lub kamienne Fundamenty stopowe pod słup z zastrzałem są obciążone siłą pionową (od słupa) i skośną (od zastrzału), powinny więc mieć podsta­wę prostokątną, wydłużoną w kierunku płaszczyzny przechodzącej przez oś słupa i zastrzału Fundamenty stopowe o znacznych wymiarach zwężają się ku górze — po­dobnie jak fundamenty ławowe — odsadzkami (rys. 8-37).Fundamenty słupowe. Fundament słupowy jest odmianą fundamentu stopo­wego o stałym przekroju poziomym i znacznej wysokości w stosunku do powierzchni podstawy. Funda- menty słupowe nadają się do sto­sowania pod budynki bardzo lek­kie, dające bardzo mały nacisk na grunt. Stosując fundament słu­powy zamiast ławowego oszczę­dzamy na materiale i robociźnie. Fundament płytowy. Fundamen­ty płytowe wykonuje się najczę­ściej pod budynki i budowle o małej podstawie, stawiane na gruncie słabym, w którym po obciążeniu mogą powstać odkształcenia nie­bezpieczne dla budynku, np. nierównomierne osiadanie, poślizg budynku itp. Fundament płytowy jest z reguły żelbetową płytą zbrojoną krzyżowo. Dla zwiększenia sztywności fundamentu płytowego wykonuje się w płycie odpo­wiednie "żebra usytuowane pod ścianami nośnymi budynku. tymi kamieniami. Następnie zalewa się kamienie zaprawą i muruje się na­stępne warstwy, zgodnie z zasadami wiązania murów kamiennych. Fundamenty murowane z cegły wykonuje się z cegły dobrze wypalonej lub nawet przepalonej (zendrówki). Pierwszą warstwę cegieł układa się na sucho. Fundamenty betonowe wykonuje się z mieszanki betonowej o składzie objętościowym 1:4:5; 1:4:8 lub 1 :5 :10 (cement : żwir lub tłuczeń). Nad­ziemną część fundamentu (cokół budynku) wykonuje się z mieszanki beto­nowej o większej zawartości cementu (np. 1 :4 : 8). W celu zmniejszenia zu­życia cementu zaleca się wykonywać fundamenty betonowe z mieszanki betonowej z dodatkiem dużych kamieni (np. głazów polnych). Kamienie te wtłaczamy warstwami w świeżo ułożoną w wykopie mieszankę betonową