Osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie są od­powiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie z zasadami wiedzy tech­nicznej, przepisami i normami oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, właściwą jej organizację i jakość. Osobom wykonującym omawiane funkcje, które zostały ukarane na pod­stawie przepisów karnych zawartych w ustawie lub dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów albo zasad wiedzy technicznej, powodującego niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia lub poważne straty społeczno-gospo­darcze, organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego może zaka­zać wykonywania tych funkcji na okres do 5 lat. Przywrócenie prawa do wykonywania omawianej funkcji może być uzależnione od złożenia odpo­wiedniego egzaminu. Właściwy organ administracji państwowej może udzielić upomnienia oso­bie wykonującej funkcję techniczną w budownictwie, jeżeli ta osoba nie sto­suje się do obowiązujących przepisów albo zasad wiedzy technicznej. Jeżeli pomimo 2-krotnego upomnienia osoba upomniana dopuści się ponownie naruszenia obowiązujących przepisów, to organ administracji państwowej może jej zakazać wykonywania określonej funkcji technicznej w budownic­twie, przy zachowaniu przewidzianego prawem postępowania.Działanie prądu elektrycznego na ludzi i zwierzęta Rozwój elektryfikacji naszego życia pociąga za sobą wzrost zagrożenia wy­nikającego z użytkowania urządzeń elektrycznych. Groźbę tę można i nale­ży ograniczyć do przypadków losowych, których procentowy udział w ogól­nym bilansie wypadków będzie znikomy. Aby jednak to osiągnąć, należy poznać mechanizm oraz istotę porażenia elektrycznego, a także środki ochro­ny i ratunku. Na podstawie licznych badań stwierdzono, że bezpieczne napięcie prądu elektrycznego przemiennego o częstotliwości 50 Hz, przy którym dzięki re­zystancji (oporowi) ciała ludzkiego nie powinno dochodzić do porażeń, wy­nosi 65 V, natomiast w warunkach szczególnie niebezpiecznych, przy nieko­rzystnych cechach indywidualnych i otoczenia, górna granica obniża się do 30 V. Elektrolityczne działanie energii elektrycznej na organizm żywy może spowodować natychmiastową śmierć w wyniku zatrzymania czynności ser­ca. Mogą nastąpić zaburzenia rytmu serca, utrata przytomności o różnym okresie trwania oraz zaburzenia funkcji ośrodków centralnego układu ner­wowego. Trzeba pamiętać o jeszcze jednym niebezpieczeństwie, jakie stwarza moż­liwość oślepienia łukiem elektrycznym (np. w czasie wymiany bezpieczni­ków znajdujących się pod napięciem). Oślepienie takie może być przemija­jące, ale może też prowadzić do trwałej ślepoty. Ważnym zagadnieniem jest działanie prądu elektrycznego na układ mięśni szkieletowych. Na podstawie badań stwierdzono, że już przy prądzie 16 mA dochodzi do skurczu mięśni szkieletowych, przy czym mięśnie zginacze, sil­niejsze od mięśni prostowników, powodują niezależnie od woli porażonego zaciśnięcia rąk na przedmiocie pozostającym pod napięciem. Niewyłączenie prądu w omawianej sytuacji w ciągu maksimum 15 minut prowadzi do nie­uchronnej śmierci porażonego. W celu ograniczenia zagrożenia do minimum wprowadzono szereg prze­pisów precyzujących sposoby bezpiecznego użytkowania energii elektrycznej oraz określających środki ochrony Zawsze może się jednak zdarzyć, że mimo zachowania daleko idącej ostrożności osoba użytkująca urządzenie elektryczne zostanie porażona. Porażenie nastąpić może w przy­padku dotknięcia lub zbliżenia się do urządzeń nieizolowanych, znajdują­cych się pod napięciem. Porażenie może wystąpić także w przypadku po­wstania napięć dotykowego i krokowego na uszkodzonych urządzeniach elektrycznych.Innym, nowszym typem popularnego gramofonu elektrycznego jest gramofon Mister Hit Różni się on od gramofonu Bambino nie tylko układem elektrycz­nym wzmacniacza — Mister Hit jest wyposażony w bezlampowy wzmacniacz zbudowany na tranzystorach — lecz także rozwiązaniem napędu talerza płytowego i sposobu sterowania. Właściwie cały gramofon z wyjątkiem silnika, zespołu elektrycznego i drobnych detali — wyko­nany jest z tworzyw sztucznych. Bardzo lekki talerz płytowy z tworzywa sztucz­nego ma dwie prędkości obrotowe: 45 i 33 obr/min. Do napędu wykorzystyr wany jest mały silniczek z utajonym biegunem. Koniec osi wirnika ma dwie różne średnice, odpowiadające obu prędkościom obrotowym talerza. Napęd z silnika przenosi gumowa rolka pośrednia, dociskana sprężynką do osi wirnika i do wewnętrznej powierzchni obrzeża talerza płytowego. Zmiana pręd­kości obrotowej następuje przez pokrę­cenie gałki z wyłącznikiem, połączonej z dźwignią z twardego polietylenu. Na Mechanizm napędowy gramofonu elektrycznego Mister Hit: 1 - krzywka dźwigni sterującej koła pośredniego (powoduje zmianę prędkości obrotowej płyty), 2 - talerz na płytę, 3 - koło pośrednie, 4 - silnik elektryczny, 5 - dźwignia do us­tawiania prędkości obrotowej płyty końcu dźwigni znajduje się krzywka, powodująca przesuwanie rolki pośred­niej w kierunku pionowym. W dolnym położeniu rolka napędzana jest grubszą częścią osi wirnika i talerz obraca się z prędkością 45 obr/min. Przesunięcie rolki do góry powoduje zetknięcie jej z końcem osi o mniejszej średnicy i pręd­kość obrotowa talerza zmniejsza się do 33 obr/min. Mimo daleko posuniętej prostoty układu mechanicznego, jego niezawodność jest duża, o czym może świadczyć nieroz­bieralna konstrukcja silniczka nie wy­magającego zabiegów konserwacyjnych. Pozostałe części mechanizmu, zwłaszcza z tworzyw sztucznych, są również od­porne na zużycie. Przyczyną ewentu­alnych niedomagań gramofonu może być najczęściej zabrudzenie bardziej wra­żliwych elementów z tworzyw, które elektryzują się i przyciągają kurz. W ta­kich przypadkach należy odłączyć dno obudowy gramofonu (po uprzednim wy­jęciu wtyczki gramofonu z sieci elek­trycznej), zdjąć talerz po odciągnięciu sprężyny zabezpieczającej i dokładnie oczyścić pędzelkiem wszystkie zakurzone miejsca i części mechanizmu mieszczące się w obudowie. Jeżeli mechanizm napędowy gramofonu działa prawidłowo i płyta obraca się, a mimo to nie słychać dźwięku, uszko­dzenia należy szukać w układzie ele­ktrycznym gramofonu, składającym się z wkładki adapterowej (przetwornika) z igłą, wzmacniacza i głośnika. Ten rodzaj prac wchodzi w zakres radiotech­niki i wykracza poza tematykę niniejszej książki. Zainteresowanych odsyłamy do specjalnych wydawnictw o urządzeniach elektroakustycznych.Odkurzacz Jednostką napędową w odkurzaczu jest silnik komutatorowy o mocy ok. 0,4— 0,5 kW i dużej prędkości obrotowej (15 tys. obr/min). Na wale wirnika, ułożyskowanego w łożyskach kulkowych, znajdują się aluminiowe tarcze z ło- Schemat budowy odkurzacza elektrycznego: 1 — worek filtrujący z gęstej tkaniny, 2 - dmuchawa, 3 - silnik komutatorowy patkami, stanowiące wirującą część kil­kustopniowej dmuchawy odśrodkowej Zasysane przez dmuchawę powietrze przechodzi przez worek fil­trujący z gęstej tkaniny, w którym osadza się kurz, po czym przetłaczane jest do komory silnikowej w celu chłodzenia silnika. Jeżeli worek filtrujący jest nieszczelny lub źle założony (gumowa uszczelka nie przylega do budowy odkurzacza), to kurz przenika wraz z powietrzem do silnika, powodując szybkie zużycie komutatora i szczotek. Bardzo niebezpieczne dla sitntka" jest zassanie wraz z powietrzem cząsteczek wody, która może spowodować spa­lanie uzwojeń silnika. Sprawność pracy odkurzacza zmniejsza się, gdy w worku filtrującym nagromadzi się zbyt dużo kurzu. Przyczynia się to również do nadmiernego obciążenia sil­nika. Zawartość worka należy usuwać po każdym odkurzaniu.