Materiały budowlane — zależnie od stopnia ich zapalności — dzieli się na: niepalne — do których należą sztuczne i naturalne nieorganiczne mate­riały (np. kamień, cegła, beton, stal itp.), palne — tj. materiały, które nie spełniają wymagań określonych w pkt 1. Palne materiały budowlane dzieli się na:trudno zapalne (np. gips lub beton z wypełnieniem organicznym, glina ze słomą, płyty wiórkowo-cementowe, drewno poddane odpowiedniej impregnacji środkami ogniochronnymi, ugliniony wojłok itp.), łatwo zapalne (materiały organiczne, np. drewno, torf, korek, słoma, trzcina itp.).Ściany. Można je wykonać z żelbetu, betonu, kamienia albo z prefabryko­wanych elementów żelbetowych lub betonowych Grubość ścian w silosach powinna wynosić: 25 cm dla ścian murowanych z cegły i 30 cm z kamienia, 20—25 cm dla ścian monolitycznych betonowych wykonanych w deskowaniu, 104-20 cm dla ścian żelbetowych, 154-20 cm dla ścian z prefabrykowanych elementów betonowych lub żelbetowych, wzmocnionych zbrojeniem z prętów stalowych 0 4,54-6 mm ułożonych w spoinach poziomych. Do ścian monolitycznych betonowych i żelbetowych należy stosować beton o proporcji składników 1:2: 3,5-5-4 (1 część cementu: 2 części piasku i 3,5-5-4-4 części żwiru). Górne krawędzie ścian silosów, jeśli są wykonane z cegły, kamienia lub •elementów prefabrykowanych powinny być zakończone wieńcem żelbeto­wym z wrębem od strony wewnętrznej dla ustawienia nasady z desek pod­czas załadunu zielonki oraz dla oparcia przykrycia. Wieniec żelbetowy zabezpiecza górną krawędź ściany przed uszkodzeniem podczas załadunku i wyładunku zielonki ze zbiornika. fynki. Do wykonania tynków wewnętrznych w silosach należy stosować zaprawę cementową 1 : 3 lub zaprawę cementowo-glinianą o proporcji skład­ników 1 : 2 :4 (1 część cementu: 2 części zawiesiny glinianej i 4 części pia­sku). Zaprawa cementowo-gliniana jest wodoszczelna i kwasoodporna. Zawie­sina gliniana jest to glina rozrobiona do gęstości śmietany. Powinna ona być przecedzona przez siatkę o oczkach średnicy 2-7-3 mm, Izolacja. W silosach do zakiszania pasz stosuje się dwa rodzaje izolacji: a) izolację zewnętrzną przeciwwilgo­ciową z tłustej gliny mocno ubitej między ścianami wykopu a ścianami zbiornika; można ją wykonać rów­nież z Abizolu R i G, którym sma­ruje się ściany od strony wykopu (na 1 m2 ściany potrzeba 0,3-7-0,5 kg Abizolu R lub 0,8-r-l,0 kg Abizolu G):b) izolację wewnętrzną kwasoodporną przez powleczenie wewnętrznych po­wierzchni ścian i dna zbiornika środkiem kwasoodpornym zwanym Gro-polem lub innym, który można nabywać w GS „Samopomoc Chłopska"; na 1 m2 potrzeba 0,5-7-0,6 kg Gropolu (smarowanie Gropolem należy po­wtarzać każdego roku po oczyszczeniu zbiornika z resztek zakiszonej masy). Nasada. Osiadanie zakiszonej masy w silosie wynosi 15-r-30°/o. Aby silos był w pełni wykorzystany, wykonuje się nasady drewniane wysokości ok. 50-f--7-80 cm ustawione na górnej krawędzi silosu, które zdejmuje się po skoń­czonym osiadaniu załadowanej masy do poziomu górnej krawędzi silosu Przykrycie. Przykrycie powinno być szczelne, chroniące przed przedosta­waniem się powietrza do zbiornika, co mogłoby spowodować gnicie górnych warstw kiszonki. Wykonuje się je z desek łączonych ze sobą podobnie jak deski w podłodze, układanych na wrębach górnego obramowania ścian silo­sów Oprócz zamknięcia należy nad silosem wykonać lekki przenośny daszek chroniący przed opadami atmosferycznymi. Daszku nie wykonuje się, jeżeli silos jest pod szopą lub innym już istniejącym zadaszeniem. WYBIEGI DLA ZWIERZĄT Poza dobrym wentylowaniem, naświetleniem i nasłonecznieniem pomie­szczeń, ze względów zoohigienicznych, zwierzętom należy zapewnić swobodę ruchu na wolnym powietrzu, a zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy zwie­rzęta większość czasu przebywają w pomieszczeniach zamkniętych. Z tych względów dla zwierząt i drobiu należy wykonać wybiegi bezpośrednio z bu­dynku . W gospodarstwach małych na wybiegi dla zwierząt i drobiu można wykorzystać ogrodzoną część podwórza gospodarczego, które powinno mieć utwardzoną nawierzchnię i odpowiednie spadki dla odpro­wadzania wód opadowych wraz z kałem do zbiorników osadowych. Wybiegi powinny być tak usytuowane, aby ich części były nasłonecznione w okresie zimowym co najmniej przez 5 godzin. Natomiast w okresie letnim część wybiegów powinna być zacieniona, aby zwierzęta podczas spiekoty mogły się schronić w miejsce zacienione. Zacienienie to można uzyskać przez takie usytuowanie wybiegów, aby cień od sąsiednich budynków w okresie letnim (godz. 10<>° do 1400) padał na część wybiegów lub przez zasadzenie drzew o gęstej koronie od strony południowej. ki/s. Wybiegi dla świń usytuowane przy chlewni Wybiegi wykonuje się dla: 1. Krów, jałówek i cieląt w sąsiedztwie drzwi wy pędowych i od strony swobodnego dojazdu dla dowozu zielonki do żłobów, które powinny być ustawione przy ogrodzeniu na wybiegach; nie wykonuje się wybiegów dla opasów i bukatów; dla loch, młodzieży i knura — przy samej ścianie budynku, w której znajdują się otwory wybiegowe z kojców dla świń, powinny się one składać z dwóch części: części z nawierzchnią utwardzo­ną i części z nawierzchnią gruntową nie utwardzoną. Części te między sobą powinny być połączone drzwiczkami umieszczonymi w ogrodzeniu. Część wybiegu z nawierzchnią utwardzoną powinna mieć 2%> spadek do kanalika ściekowego odprowadzającego wody opadowe z kałem do zbior- nika lub osadnika. Na wybiegach dla świń należy wykonać czochradło, kąpieliska oraz zainstalować poidła lub koryta do pojenia świń. Nie wy­konuje się wybiegów dla tuczników Owiec przy drzwiach wypędowych budynku, podzielona na 3-4-4 kwatery, w tym jedna przeznaczona dla jagniąt; na wybiegach należy umieścić koryto do pojenia owiec oraz korytko z koszem do zadawania zielonek w okresie letnim. Drobiu bezpośrednio przy wylotach z budynku od strony nasłonecznio­nej, wyposażone w urządzeniach do pojenia i korytka do karmienia w okresie letnim. Wielkość wybiegów powinna być dostosowana do liczby i rodzaju zwie­rząt lub drobiu; na 1 sztukę należy przyjmować: 6 -7-10 m2 5 -f- 8 m2 4 -7- 6 m2 3 -4- 4 m2 1-4-3 m* 30 m2 10 -4-15 m2 1,0-4- 1,5 m2 0,5-4- 0,7 m2 Ogrodzenie wybiegów powinno być dostatecznie mocne i trwałe, zabezpie­czone przed zniszczeniem przez zmienne warunki atmosferyczne; drewno powinno być zaimpregnowane, a części metalowe pomalowane powłokami zabezpieczającymi przed rdzewieniem. Wysokość ogrodzenia powinna wynosić: 1,2 m dla bydła i owiec, 1 m dla świń, 1,3 m dla knura, 1,8-7-2,0 m dla kur i indyków oraz 0,8-4-1,0 m dla ka­czek i gęsi . Ogrodzenie z drutu przymocowanego do słupków żelbetowych dla cieląt 1 — slup żelbetowy, 2 — drut ocynkowany, 3 — żerdź 0 6 cm L_J 1 2 Rys. 22-112. Ogrodzenie z siatki przymocowanej do słupków żelbetowych dla knurków, warchlaków, loszek i prosiąt l — drut ocynkowany 0 4,5 mm, 2 — siatka z drutu* ocynkowanego, 3 — krawężnik betonowy, 4 — przymocowanie siatki do słupa, 5 -- słup żelbetowy dla krowy dla jałówek dla cieląt dla owcy dorosłej dla jagnięcia dla knura dla lochy dla kury nioski dla kurczęcia Rys. 22-113. Przęsła z siatki na słupkach żelbetowych dla drobiu grzebiącego l — drut ocynkowany 0 4,5 mm, 2 — siatka z drutu ocynkowanego 0 3 mm, 3 — przy- mocowanie siatki, 4 — słup żelbetowy, 5 — dyl betonowy Ogrodzenie można wykonać z żerdzi na okólnikach dla bydła, owiec i trzo­dy chlewnej oraz z siatki drucianej o oczkach 5X5 cm na wybiegach dla drobiu. Rozstaw żerdzi w ogrodzeniu okólników dla zwierząt powinien być taki, aby uniemożliwił przechodzenie zwierząt poza obręb okólnika. Ogrodzenie wybiegów dla bydła można również wykonać z drutu o 0 4,5 mm rozpiętego na słupkach drewnianych, metalowych lub żelbetowych. Drut powinien być pomalowany takim kolorem, aby był widoczny dla bydła.