Ochrona przeciwporażeniowa Urządzenia elektryczne eksploatowane nieprawidłowo lub mające wady bądź uszkodzone mogą być nie tylko przyczyną ale stano­wią groźbę dla życia ludzi i zwierząt. Skutki działania prądu na istoty żywe omówiono w Aby zmniejszyć do minimum to zagrożenie, wydano przepisy określające zakres niezbędnej ochrony oraz sposoby jej wykonania.zestawiono czynniki wpływające na zmniejszoną odporność organizmu na działanie prądu oraz czynniki zwiększające możliwość pora­żenia ze względu na zbliżenie do przedmiotów przewodzących i mających połączenie z ziemią.Czynniki wpływające na stopień zagrożenia porażeniem elektrycznym podano natomiast zestawienie środków ochrony w zależ­ności od występowania czynników podanych Środki ochrony podstawowej oraz środki ochrony dodatkowej i obostrzo­nej ochrony dodatkowej zestawiono . Szczególnej uwagi wymagają urządzenia i narzędzia ręczne (żelazko, go­larka, kolba lutownicza itp.), wówczas gdy użytkowane są w pomieszczeniach wilgotnych z przewodzącą podłogą lub w innych warunkach zwiększonego zagrożenia (np. na podwórzu). Jak wynika niezbędne jest wtedy zastosowanie oprócz ochrony podstawowej także środków obostrzonej ochronnony dodatkowej. Należy podkreślić, że środkiem zalecanym w tym zakresie jest izolacja ochronna. Urządzenia z tego typu izolacją są przyrządami kla­sy II; oznaczone są one przez producentów podwójnym kwadratem. Stoso­wanie tego typu urządzeń jest najlepszym i najpewniejszym sposobem unik­nięcia porażenia. Szczególnie niebezpieczną przestrzeń stanowi ten fragment łazienki, który przylega do wanny, dlatego też gniazdka wtykowe (zawsze z trzpieniem ochronnym) należy instalować w odległości nie mniejszej niż 60 cm od zewnętrznych krawędzi wanny, licząc w płaszczyźnie poziomej. Nad wanną gniazd takich ani też opraw naściennych nie wolno instalować. W normalnych warunkach najpopularniejszymi środkami ochrony dodat­kowej jest zerowanie lub uziemienie ochronne. Przy uziemieniu ochronnym przyłączanym do instalacji wodociągowej w budynku, podstawowym warunkiem skutecznej ochrony jest tzw. zbocz-nikowanie wodomierza Urządzenia chronione przez uziemienie powinny być łączone, każde niezależnie, do głównej magistrali połączonej z uziomem . Przy łączeniu „szeregowym" urządzeń łatwo o wy­padek spowodowany przerwą w instalacji uziemiającej. Przy zerowaniu łączymy wszystkie elementy podlegające ochronie z prze­wodem zerującym. W przewodzie tym nie wolno umieszczać zabezpieczeń, łączników itp. elementów. pokazano prawidłowy sposób łącze­nia przewodu zerującego z trzpieniem ochronnym gniazda wtykowego, na­tomiast na przedstawiono prawidłowy i wadliwy sposób umiesz­czenia wyłącznika w obwodzie oprawy. W odbiornikach ruchomych konstrukcja wtyczki musi zapewniać prawid­łową kolejność zamykania elementów obwodu ochronnego i prą­dowego.W etapie drugim należy bezzwłocznie zastosować sztuczne oddychanie, jeżeli porażony jest nieprzytomny bądź ma słaby lub nieregularny oddech, a nawet gdy w ogóle nie daje oznak życia. Najskuteczniejsze sztuczne oddychanie przeprowadza się metodą „usta--usta" lub „usta-nos". Przed przystąpieniem do sztucznego oddychania należy szybko rozpiąć ubranie i bieliznę, ażeby nigdzie nie było niepotrzebnego ucisku na ciało. Porażonego należy ułożyć na wznak, z głową odchyloną do tyłu. W ten sposób uniesiona żuchwa pociąga za sobą podstawę języka, odsłaniając do­stęp do krtani. W metodzie oddychania „usta-usta" ratownik przykłada następnie mocno usta do ust porażonego i robi wydech, wprowadzając w ten sposób po­wietrze do dróg oddechowych porażonego (co u porażonego stanowi fazę wdechu). Czynność tę w przypadku osób dorosłych wykonuje się w tempie 10-t-12 razy na minutę (u dzieci 20 razy na minutę). Faza wydechu u pora­żonego następuje samorzutnie w momencie, gdy ratownik odrywając na chwilę usta robi wdech. Sztuczne oddychanie metodą „usta-nos" przeprowadza się prawie iden­tycznie, z tą jednak różnicą że ratownik wdmuchuje powietrze do nosa ra­towanego. Sztuczne oddychanie metodą „usta-usta" ułatwia specjalna rurka, tzw. antabus. Rurki takie powinny wchodzić w skład wyposażenia apteczek pierwszej pomocy. Antabus jednym końcem wkłada się do ust porażonego, a drugi koniec trzyma w ustach ratownik. W przypadku zatrzymania akcji serca należy równolegle ze sztucznym od­dychaniem stosować zewnętrzny masaż serca. Czynność tę wykonuje się następująco: Podczas gdy jedna osoba wykonuje sztuczne oddychanie metodą „usta--usta" lub „usta-nos", druga osoba rytmicznie uciska obydwiema rękami ułożonymi płasko jedna na drugiej okolicę środkowej części mostka powyżej luku żebrowego. Uciskać porażonego należy w tempie 60-^70 razy na minutę tak, ażeby widoczne było uginanie się klatki piersiowej w jej dolnej części. U dzieci i u ludzi starszych należy uciskać klatkę piersiową nieco słabiej, ażeby zmniejszyć ewentualność złamania żeber w czasie akcji ratowniczej. Mimo istniejącego ryzyka uszkodzenia żeber należy podjąć zawsze — gdy zaistnie­je konieczność — decyzję stosowania zewnętrznego masażu serca. W oma­wianym przypadku, gdy ratowanie porażonego przeprowadzają dwie osoby, należy co pięć nacisków na serce zrobić przerwę na wykonanie jednego oddechu. W przypadku gdy akcję ratowniczą zmuszona jest przeprowadzić jedna osoba, należy wykonać kilka czynności oddechowych, a następnie kil­kanaście nacisków na serce. Postępować tak należy na zmianę, aż do mo­mentu gdy serce zacznie samo pracować. Należy pamiętać, że sztuczne oddychanie i zewnętrzny masaż serca mogą dać wyniki nieraz i po kilku godzinach ich stosowania. Porażonemu tak Trzeci etap następuje w momencie, gdy ratowany zaczyna sam oddychać i odzyskuje przytomność. Należy w tym okresie opatrzyć prowizorycznie wszystkie uszkodzenia ciała, a mianowicie: w przypadku złamania — należy unieruchomić kończynę, w przypadku zranienia lub oparzenia — należy położyć na ranę jałowy opatrunek (w braku takowego może posłużyć czysta chustka do nosa lub kawałek płótna). W okresie oczekiwania na lekarza, którego należy bezzwłocznie wezwać bez względu na podjętą we własnym zakresie akcję ratowniczą, trzeba po­rażonemu podawać małymi porcjami, ażeby się nie zachłysnął, ciepłą kawę, herbatę lub jeśli jest to możliwe, środki nasercowe jak np. cardiamid. Porażony powinien być ciepło okryty. Wskazane jest nawet przykładanie do ciała butelek z gorącą wodą. Porażony, który odzyskał przytomność i po­zornie czuje się dobrze, musi mimo to być jak najszybciej odtransportowa­ny do szpitala, ponieważ mogą wystąpić po pewnym okresie, w wyniku porażenia prądem elektrycznym, zmiany chorobowe. Zmiany takie w kon­sekwencji mogą doprowadzić do zgonu.