Obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczo­nych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekty te powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wyma­ganiami współczesnej wiedzy w sposób zapewniający: bezpieczeństwo ludzi i mienia, ochronę środowiska (powietrza, gleby, przyrody i krajobrazu, instalacji i urządzeń itp.), niezbędne warunki zdrowotne, właściwy układ funkcjonalny, odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji, ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich (np. zapewnienie dojaz­du, dojścia do drogi publicznej, możliwość korzystania z wody, dopływu światła dziennego, ochronę przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza itp.), zgodnie z przepisami, a w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Uwaga. Normy, o których mowa w prawie budowlanym, są to przepisy ustalające najodpowiedniejsze wymiary, właściwości i cechy przedmiotów i materiałów, najwłaściwsze sposoby wykonywania powtarzających się prac lub czynności. Na przykład normy ustalają warunki, jakim powinny odpo­wiadać urządzenia elektryczne, urządzenia wodociągowe itp.; wymiary i właściwości, jakie powinna mieć cegła, dachówka, przeznaczone do celów budowlanych; warunki wykonania różnych robót, np. warunki wykonania kuchen i pieców, warunki sporządzania zapraw cementowo-glinianych i in­nych robót, warunki i badania techniczne przy odbiorze robót ciesielskich itp. Polskie normy obowiązujące w całym kraju oznacza się znakiem PN. Ustanawia je Polski Komitet Normalizacyjny. Za niestosowanie się do norm grozi kara aresztu do 3 miesięcy lub kara grzywny. OGÓLNE WYMAGANIA ZDROWOTNE DLA BUDYNKÓW INWENTARSKICH W indywidualnych gospodarstwach rolnych wykonuje się następujące ro­dzaje budynków inwentarskich: wspólny budynek inwentarski dla wszystkich zwierząt w gospodarstwach prowadzących wielokierunkową hodowlę zwierząt; ze względu jednak na różnorodne wymagania zdrowotne poszczególnych rodzajów zwierząt po­żądane jest, aby dla bydła i trzody chlewnej były wykonane oddzielne pomieszczenia odgrodzone między sobą szczelnymi ściankami: — budynki dla bydła lub trzody chlewnej w gospodarstwach nastawionych na wyspecjalizowaną jednokierunkową produkcję zwierzęcą. Z reguły dla ptactwa domowego powinny być zawsze wykonane oddzielne budynki z ogrodzonymi wybiegami, aby kury nie roznosiły po całym budyn­ku inwentarskim bakterii chorobotwórczych oraz insektów niepokojących zwierzęta. Łącznie z budynkami inwentarskimi powinny być wykonane urządzenia zewnętrzne związane z danym budynkiem, jak zbiorniki na gnojówkę lub gnojowice, gnojownie, silosy do kiszenia pasz zielonych i parowanych ziem­niaków oraz okólniki dla zwierząt, a zwłaszcza dla młodzieży i drobiu. Pomieszczenia dla zwierząt powinny odpowiadać następującym warun­kom: nie powinny być zbyt obszerne i za ciasne; w pomieszczeniach zbyt obszernych jest za zimno, a w ciasnych jest duszno; powinny być suche, dostatecznie ciepłe, należycie oświetlone i dobrze wentylowane (wietrzone) oraz mieć sprawnie działające urządzenia ka­nalizacyjne; powinny mieć prawidłowo wykonane urządzenia wewnętrzne uspraw­niające pracę w obsłudze zwierząt oraz dobre powiązanie funkcjonalne z pomieszczeniami usługowymi i urządzeniami zewnętrznymi, jak rów­nież możliwość zmechanizowania niektórych prac związanych z przygo­towaniem i dowozem karmy dla zwierząt i usuwaniem obornika na gno­jownie. Dla prawidłowego rozwoju organizmu zwierzęcego w pomieszczeniach dla zwierząt powinny być zachowane warunki mikroklimatyczne podane w tabl. 22-1. Wysokość pomieszczeń w budynkach inwentarskich powinna wynosić: dla świń 2,20-5-2,40 m dla bydła i koni 2,40-r-2,60 m dla owiec trzymanych w stadzie 3,00-7-4,50 m dla kur 2,00-^2,20 m przy obsadzie mieszanej zwierząt 2,40-7-2,60 m. W kurnikach ze stropodachem jednospadowym wysokość ta powinna wy­nosić 2,00-h2,40 m przy wyższej ścianie i 1,70-7-2,00 m przy niższej, w zależ­ności od wielkości kurnika.Teren pod budowę powinien być możliwie równy z lekkim spadkiem umożliwiającym odprowadzenie wód opadowych. Grunt powinien być su­chy, łatwo przepuszczalny, o niskim poziomie wody gruntowej — ok. 2,00 m poniżej terenu. Ułatwia to wykonanie piwnic na okopowe, zbiorników na gnojówkę i silosów do kiszenia pasz. Budynki inwentarskie należy sytuować: osią podłużną w kierunku wschód-zachód, oknami na południe, jeżeli okna znajdują się tylko w jednej ścianie budynku, osią podłużną w kierunku południe-północ, oknami na wschód i zachód, jeżeli okna znajdują się w obu ścianach podłużnych budynku. Odchylenie usytuowania osi podłużnej budynku od powyższych kierunków stron świata nie powinno być większe niż 30°. Ponadto budynki inwentarskie powinny być powiązane funkcjonalnie z gnojownią, silosami do kiszenia pasz, okólnikami dla zwierząt i budynka­mi lub pomieszczeniami do składowania pasz oraz ściółki. Rozmieszczenie i usytuowanie budynków inwentarskich i urządzeń zewnętrznych z nimi zwizanych powinno być zgodne z przepisami prawa budowlanego.POMIESZCZENIA DLA BYDŁA Rodzaje obór. W zależności od specjalizacji w hodowli bydła mogą być realizowane: Obory uniwersalne przeznaczone dla krów dojnych, jałówek, cieląt, bu­katów i opasów, które są trzymane w jednym wspólnym pomieszczeniu. Tego rodzaju obory są najczęściej stosowane w indywidualnych gospo­darstwach rolnych (rys. 22-1). Obory wydojowe, w których trzymane są krowy dojne, jałówki na od­nowienie stada i cielęta w wieku do 2 miesięcy. Jałowniki przeznaczone do chowu jałówek w wieku powyżej 6 miesięcy. Cielętniki przeznaczone do chowu cieląt w wieku do 6 miesięcy. Bukaciarnie przeznaczone do opasu bydła w wieku powyżej 6 miesięcy oraz krów wybrakowanych na rzeż. W pomieszczeniach dla bydła trzymane są: krowy, jałówki wysoko cielne i powyżej 1 roku — na uwięzi, a cielęta w wieku 2-M miesięcy i jałówki w wieku do 1 roku trzymane są grupowo luzem w kojcach. Natomiast cie­lęta w wieku do 2 miesięcy trzymane są w pojedynczych kojcach. Typy obór. Pomieszczenia obór mogą być: — Płytkie ściołowe, z których obornik jest codziennie usuwany na gnojow­nie, a mocz odprowadzany kanalikami ściekowymi do zbiornika na gno­jówkę; ~~ płytkie bezściołowe — rusztowe, z których odchody stałe i płynne (kał i mocz) razem spływają kanałem do zbiornika na gnojownicę; — obory zagłębione, w których bydło przebywa na oborniku codziennie prześcielanym słomą; są one najczęściej stosowane w cielętnikach, ja-lownikach i bukaciarniach, a niekiedy w oborach dla krów w indywi­dualnych gospodarstwach zasobnych w ściółkę. W budynkach dla bydła powinny znajdować się następujące pomieszcze­nia pomocnicze: zmywalnia naczyń w oborach dla krów o kierunku mlecznym, w której odbiera się i przecedza mleko, myje naczynia i sprzęt udojowy, przechowalnia mleka, w której mleko po udoju ochładza się w bańkach ustawionych w basenie z zimną wodą, paszarnia do magazynowania niektórych pasz przez okres kilku dni oraz do przygotowania karmy, magazyn do składowania pasz słomiastych i ściółki, który może znajdo­wać się na poddaszu lub w budynku, albo obok niego w niedalekiej od­ległości. W pomieszczeniach dla bydła wykonuje się następujące urządzenia we­wnętrzne: stanowiska dla krów, jałówek i opasów, boksy dla młodzieży i bukatów, kojce dla cieląt, korytarze paszowe i gnojowe lub paszowo-gnojowe, urządzenia wodociągowo-kanalizacyjne oraz wentylacyjne, urządzenia w paszami i zlewni mleka, urządzenia dla dowozu karmy i usuwania obornika z budynku na gno­jownie. Stanowiska dla krów. Rodzaj i wymiary stanowisk dla krów powinny być dostosowane do typu i wagi zwierząt, które będą trzymane w pomieszczeniu. W oborach płytkich ściołowych stosuje się stanowiska długie, średnie i krótkie. Stanowiska długie bez wydzielonej części gnojowej i legowisko­wej były stosowane w oborach starego typu; utrudniają one utrzymanie krów w czystości. Obecnie stosuje się je tylko jako stanowiska porodowe lub zabiegowe położone na końcu rzędu stanowisk średnich lub krótkich. Wymiary stanowiska długiego: długość 2,50 m, szerokość 1,20-^-1,50 m. Stanowisko średnie składa się z dwóch części: części legowiskowej długości l,80-r-2,00 m, na której krowa leży lub stoi w czasie pobytu w oborze, części gnojowej szerokości 0,40-M),50 m, na której krowa oddaje kał i mocz Część legowiskowa oddzielona jest od części gnojowej uskokiem wysoko­ści Uskok ten ogranicza krowie cofanie się ku tyłowi i kładzenie °a płycie gnojowej, co ułatwia obsługę i pielęgnację bydła. Długość stano­wiska średniego dostosowana jest do długości swobodnie leżącej krowy łącz-nie z głową, bez konieczności trzymania głowy nad żłobem. Stanowiska krótkie różnią się od stanowisk średnich tylko tym, że mają krótszą część legowiska 1,65-7-1,75 m. Krowa stojąc i leżąc na sta­nowisku krótkim zawsze trzyma głowę nad żłobem. Cofanie krowy ku ty­łowi ograniczone jest przez specjalną uwięź, zwaną wiązaniem jarzemko-wym lub Grabnera W oborach płytkich bezściołowych stosuje się stanowiska krótkie ruszto­we, składające się z części legowiskowej i części gnojowej w formie kanału nakrytego rusztem w poziomie części legowiskowej, którym odprowadzane są odchody stałe i płynne — kał i mocz. Wymiary stanowisk rusztowych i długość części legowiskowej — 1,45-4-1,60 m, szerokość kanału — 0,80 m Stanowiska dla krów wykonuje się ze spadkiem 1-4-2% w części legowi­skowej i 3-r-9°/o w części gnojowej w kierunku kanalika ściekowego. Szerokość stanowisk zależna jest od obsady krów znajdujących się w po­mieszczeniu i powinna wynosić: 1,50-4-1,60 m dla pojedynczej krowy, 1,30-5-1,40 m dla każdej krowy przy obsadzie 2 krów, 1,10-4-1,20 m dla każdej krowy przy obsadzie większej niż 2 krowy, 0,90 m dla jałówki ustawionej w jednym rzędzie z krowami. Dla jałówek i bukatów wymiary stanowisk powinny być następujące: stanowiska średnie: długość 1,50-4-1,70 m, szerokość 0,75-4-1,00 m, szero­kość płyty gnojowej 0,40-4-0,50 m, stanowiska krótkie: długość 1,20-4-1,40 m, szerokość 0,75-4-1,00 m i szero­kość płyty gnojowej 0,40-4-0,50 m, C) stanowiska rusztowe: długość 1,00-4-1,30 m, szerokość 0,75-4-1,00 m, szero­kość kanału rusztowego 0,80 m.