Nie przy wszystkich czynnoś­ciach potrzebne jest jasne oświe­tlenie. Gdy chcemy wypoczywać, często warunkiem niezbędnym jest półmrok a nawet ciemność. Dlatego też oświetlenie musi być regulowane w zależności od tego, jakie czynności wykonujemy i oczywiście w zależności od pory dnia i temperatury na zewnątrz. Trzeba bowiem pamiętać, że ze światłem w niektórych porach ro­ku związana jest bezpośrednio temperatura. Mieszkanie musi być zatem dobrze oświetlone, ale nie przegrzane. Konieczne jest, żebyś­my mieli wpływ na to, ile świa­tła dopuszczamy do wnętrza do­mu. Oczywiście spełnienie tych wymagań wiąże się z podstawową sprawą — wielkością i usytuowa­niem okien w budynku. W celu zapewnienia poszczegól­nym pomieszczeniom właściwego naświetlenia stosuje się odpowie­dniej wielkości okna prawidłowo usytuowane w ścianach budynku. Pomieszczenie jest dobrze oświe­tlone dziennym światłem, jeżeli stosunek powierzchni płaszczyz­ny okna do powierzchni płaszczy­zny podłogi wynosi 1 :6 a nie mniej niż 1 : 10. Tak obecnie przedstawia się norma polska w zakresie oświetlenia i wymiarów okien w mieszkaniach. Jednakże badania nad oświetleniem wnętrz wykazują, że nie zawsze, nie wszę­dzie (czyli nie we wszystkich wa­runkach) stosunek ten jest ko­nieczny. Jeżeli dane pomieszcze­nie jest usytuowane na północ i pod domem rośnie gęsta zieleń, mimo zastosowania powyższej nor­my może być w pomieszczeniu ciemno. Proponuje się, aby w ta­kim przypadku stosunek wielkości powierzchni okna do powierzchni podłogi wynosił 2:5. Ze względu na duże straty ciepła przez okno przestrzeganie tych norm może być utrudnione, gdyż związane jest z wprowadzeniem odpowiednio szczelnej konstrukcji ramy okien­nej lub uszczelnieniem jej spe­cjalną taśmą metalową a także z równomiernym ogrzewaniem po­mieszczeń. Warunkiem dobrego oświetlenia wnętrza jest takie usytuowanie okien w ścianie, aby odcinek ścia­ny nad oknem — zwany nadpro-żem, nie był większy niż 10—20 cm, a wysokość parapetu (czyli od­ległość od podłogi do okna) w po­mieszczeniach mieszkalnych i go­spodarczych nie powinna być większa niż 80 cm. Odległość 80 cm od podłogi to średnia wy­sokość płaszczyzny pracy, która powinna być dobrze oświetlona. A zatem jeżeli pracujemy pod ok­nem, dobrze jest, jeśli okno nie jest umieszczone niżej, gdyż utru­dniałoby to ustawienie pod nim jakiegoś sprzętu — stołu lub szafek roboczych. W toalecie, łazience, garderobie, spiżarni parapety mo­gą być wyższe. Odległość od pod­łogi może wynosić nawet 140—160 cm. Pomieszczenia te, ze względu na przeznaczenie, nie muszą być bardzo jasno oświetlone światłem dziennym, lecz w miarę możliwo­ści powinny posiadać okna, by móc wietrzyć je bezpośrednio. Wyżej umieszczone okno ma tu jednak swoje uzasadnienie. W przypadku toalety i łazienki cho­dzi o to, by nikt z zewnątrz nie mógł łatwo zaglądać do pomiesz­czenia, w którym wykonujemy czynności intymne — fizjologicz­ne i higieniczne. W przypadku spiżarni chodzi o to, by nie było do niej łatwego dostępu przez ok­no zarówno dla ludzi, jak dla zwierząt domowych (kot, pies, ku­ry) a także dla szkodników, np. myszy. Poza wysokim umieszcze­niem okna stosujemy tu zresztą różnego rodzaju zabezpieczenia. W każdym razie wyjątek, jeże­li chodzi o umieszczenie okna na ścianie według normy, to znaczy 10—20 cm od sufitu i 80 cm od podłogi, mogą stanowić tylko wy­żej wymienione pomieszczenia. Okna w tych pomieszczeniach nie muszą mieć też takiej dużej po­wierzchni, jak to podano poprze­dnio. Nie chodzi tu bowiem o ilość światła, lecz o możliwość bezpo­średniego wietrzenia. Ponadto są to pomieszczenia z reguły dość małe, w tej sytuacji duże okno zabierałoby zbyt wiele miejsca na ścianie, która jest wykorzystywa­na do wieszania na niej półek,ustawiania regałów czy szafek. Ważne jest też i to, że duże okno w łazience powodowałoby znaczne straty ciepła w pomieszczeniu, które musi posiadać najwyższą w mieszkaniu temperaturę, bo 22—25°C. Innym odstępstwem od reguły umieszczenia okien i ich wielkości jest możliwość stosowania dużych werandowych okien w pokoju mieszkalnym, szczególnie jeżeli ten pokój znajduje się od strony południowej. Werandowe okna mogą sięgać prawie do samej zie­mi (10—20 cm nad podłogą) i za­zwyczaj połączone są z drzwiami prowadzącymi na balkon, taras czy schody prowadzące na ze­wnątrz budynku od frontu. Nie zawsze można pozwolić sobie na takie duże okna, bo — po pierw­sze pomieszczenie musiałoby być bardzo dobrze ogrzewane, po wtó­re — dość duże, żeby nie trzeba było niczego ustawiać pod takim oknem, a wreszcie — dom musi być odpowiednio zabezpieczony przed osobami z zewnątrz. Szyby takiego okna muszą być duże i ich rozbicie powoduje znaczne kłopoty i koszty związane ze wstawianiem nowych. Szczególnie nie polecam stosowania takich okien w mie­szkaniu położonym nisko. O ile na piętrze jest to do pomyślenia,